ΑΕΠ των περιφερειών της ΕΕ: 197 πάνω από τα επίπεδα του 2019

Σε 197 από τις 244 περιφέρειες NUTS 2 της Ευρωπαϊκής Ένωσης το πραγματικό ΑΕΠ ήταν υψηλότερο το 2024 από ό,τι το 2019, σύμφωνα με νέα περιφερειακά στοιχεία της Eurostat. Σε 46 περιφέρειες καταγράφηκε μείωση, ενώ σε μία δεν σημειώθηκε μεταβολή.

Η σύγκριση καλύπτει την πενταετία που περιλαμβάνει την πανδημία, την επανεκκίνηση των οικονομιών και τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης. Σε επίπεδο ΕΕ, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε συνολικά κατά 5,6% από το 2019 έως το 2024, όμως ο μέσος όρος κρύβει μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ περιφερειών.

Η υψηλότερη και η χαμηλότερη μεταβολή

Τη μεγαλύτερη αύξηση κατέγραψε η περιφέρεια Eastern and Midland της Ιρλανδίας, με 38,0%. Στον αντίποδα, η Δυτική Μακεδονία εμφάνισε τη μεγαλύτερη υποχώρηση μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ, με μείωση 18,0% σε πραγματικούς όρους.

Τα δύο άκρα δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως απλός πίνακας «νικητών» και «ηττημένων». Η διάρθρωση κάθε περιφερειακής οικονομίας, η παρουσία πολυεθνικών επιχειρήσεων, η βιομηχανική εξειδίκευση, η ενεργειακή μετάβαση, ο τουρισμός και οι δημογραφικές τάσεις μπορούν να επηρεάζουν πολύ διαφορετικά το αποτέλεσμα.

Οι πρωτεύουσες κινήθηκαν κυρίως ανοδικά

Η Eurostat σημειώνει ότι σχεδόν όλες οι περιφέρειες πρωτευουσών κατέγραψαν αύξηση πραγματικού ΑΕΠ στην εξεταζόμενη περίοδο. Εξαίρεση αποτέλεσε η Helsinki-Uusimaa στη Φινλανδία, όπου σημειώθηκε μείωση 1,9%.

Η γενική εικόνα υποδηλώνει ότι τα μεγάλα αστικά κέντρα διατήρησαν ή ανέκτησαν σημαντικό μέρος της οικονομικής τους δραστηριότητας μετά το 2019. Ωστόσο, η αύξηση του συνολικού ΑΕΠ δεν απαντά από μόνη της σε ερωτήματα για το κατά κεφαλήν εισόδημα, το κόστος ζωής, την παραγωγικότητα ή την κατανομή του οφέλους μέσα σε κάθε περιφέρεια.

Γιατί η περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας χρειάζεται ξεχωριστή ανάγνωση

Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται στο επίκεντρο της μετάβασης από τον λιγνίτη σε νέο παραγωγικό μοντέλο. Η πτώση του περιφερειακού ΑΕΠ στην πενταετία αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της αξιολόγηση των πολιτικών μετάβασης ή πρόβλεψη για την επόμενη περίοδο.

Για μία πιο πλήρη εικόνα χρειάζονται συμπληρωματικοί δείκτες: απασχόληση, ανεργία, επενδύσεις, πληθυσμιακή εξέλιξη, διαθέσιμο εισόδημα και πρόοδος των έργων διαφοροποίησης της οικονομίας. Η πραγματική μεταβολή του ΑΕΠ δείχνει την κατεύθυνση και το μέγεθος της παραγωγής, όχι όλες τις κοινωνικές συνέπειες.

Τι μετρά η Eurostat

Η ανάλυση αφορά πραγματικό ΑΕΠ, δηλαδή οικονομική παραγωγή προσαρμοσμένη ώστε να αφαιρείται η επίδραση των μεταβολών των τιμών. Η γεωγραφική μονάδα NUTS 2 χρησιμοποιείται για συγκρίσιμες περιφερειακές αναλύσεις και για τον σχεδιασμό πολλών ευρωπαϊκών πολιτικών συνοχής.

Οι αριθμοί δεν είναι άμεση μέτρηση της ευημερίας κάθε κατοίκου. Μία περιφέρεια μπορεί να εμφανίζει ισχυρή αύξηση παραγωγής χωρίς αντίστοιχη βελτίωση για όλους, ενώ μία πτώση μπορεί να συνδέεται με προσωρινές ή διαρθρωτικές μεταβολές που απαιτούν διαφορετικές παρεμβάσεις.

Το βασικό συμπέρασμα

Η πλειονότητα των ευρωπαϊκών περιφερειών ξεπέρασε τα επίπεδα πραγματικού ΑΕΠ του 2019 μέχρι το 2024, αλλά η ανάκαμψη ήταν άνιση. Για την Ελλάδα, η επίδοση της Δυτικής Μακεδονίας αναδεικνύει πόσο κρίσιμη είναι η έγκαιρη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και παραγωγικών δραστηριοτήτων σε περιοχές που αλλάζουν ενεργειακό και βιομηχανικό μοντέλο.

Πηγή: Eurostat — Which EU regions' GDP exceeded their pre-pandemic levels?, 22 Οκτωβρίου 2026.