Στο 94,4% η συμμετοχή των παιδιών στην προσχολική εκπαίδευση στην ΕΕ

Στην προσχολική εκπαίδευση συμμετείχε το 2024 το 94,4% των παιδιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ηλικίας από τριών ετών έως την έναρξη της υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα νέα περιφερειακά στοιχεία δείχνουν ότι η Ευρώπη πλησιάζει τον στόχο του 96% για το 2030, αλλά οι διαφορές ανά περιοχή παραμένουν σημαντικές.

Από τις 198 περιφέρειες επιπέδου NUTS 2 με διαθέσιμα δεδομένα, οι 99 είχαν ήδη φτάσει ή ξεπεράσει το 96%. Πρόκειται ακριβώς για τις μισές περιφέρειες του δείγματος, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Eurostat στις 29 Οκτωβρίου.

Πού έχει ήδη επιτευχθεί ο στόχος

Οι περιφέρειες που έχουν περάσει το όριο του 96% συγκεντρώνονται κυρίως στο Βέλγιο, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Λιθουανία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία. Στις χώρες αυτές, περισσότερο από το μισό των περιφερειών είχε ήδη φτάσει τον κοινό ευρωπαϊκό στόχο. Το Λουξεμβούργο επίσης κάλυπτε το όριο.

Σε 20 ευρωπαϊκές περιφέρειες η συμμετοχή ήταν πρακτικά καθολική. Εννέα από αυτές βρίσκονταν στη Γαλλία και πέντε στο Βέλγιο. Ποσοστό 100% καταγράφηκε και σε πέντε περιφέρειες πρωτευουσών: Βρυξέλλες, Ιλ-ντε-Φρανς, Ζάγκρεμπ, Βουδαπέστη και την ευρύτερη περιφέρεια της Βαρσοβίας.

Οι περιοχές κάτω από το 85%

Στον αντίποδα, 17 από τις 198 περιφέρειες είχαν ποσοστό συμμετοχής κάτω από 85%. Η ομάδα αυτή περιλαμβάνει και τις οκτώ περιφέρειες της Ρουμανίας, δύο περιφέρειες της Τσεχίας και δύο της Σλοβακίας. Περιλαμβάνει επίσης τη Μαγιότ και την Κορσική στη Γαλλία, καθώς και μία περιφέρεια σε Κροατία, Αυστρία και Πορτογαλία.

Η διαφορά μεταξύ σχεδόν καθολικής συμμετοχής και ποσοστών κάτω από 85% δεν εξηγείται από έναν μόνο παράγοντα. Η διαθεσιμότητα δομών, το κόστος, οι ώρες λειτουργίας, η απόσταση, η ενημέρωση των οικογενειών και ο τρόπος οργάνωσης κάθε εκπαιδευτικού συστήματος μπορούν να επηρεάσουν την πρόσβαση.

Γιατί η προσχολική εκπαίδευση μετριέται ξεχωριστά

Ο ευρωπαϊκός στόχος αφορά τη συμμετοχή σε οργανωμένα προγράμματα εκπαίδευσης και φροντίδας πριν από το δημοτικό. Η υψηλή συμμετοχή συνδέεται με πιο έγκαιρη εξοικείωση των παιδιών με το μαθησιακό περιβάλλον και μπορεί να περιορίσει ανισότητες πρόσβασης πριν από την έναρξη της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.

Το ποσοστό, ωστόσο, αποτυπώνει την εγγραφή και τη συμμετοχή — όχι από μόνο του την ποιότητα του προγράμματος. Για μια πλήρη εικόνα χρειάζονται και στοιχεία για τη στελέχωση, το παιδαγωγικό πλαίσιο, τις υποδομές, τις ώρες φοίτησης και τη δυνατότητα πρόσβασης παιδιών με πρόσθετες ανάγκες.

Η ειδική σημείωση για την Ελλάδα

Η Eurostat επισημαίνει ότι στην Ελλάδα η συλλογή των συγκεκριμένων δεδομένων αρχίζει στην ηλικία των τεσσάρων ετών. Επομένως, το ελληνικό αποτέλεσμα δεν είναι άμεσα συγκρίσιμο με τον ευρωπαϊκό στόχο που μετρά τη συμμετοχή από τα τρία έτη.

Η μεθοδολογική αυτή διαφορά είναι κρίσιμη: ένα ποσοστό που χρησιμοποιεί μικρότερο ηλικιακό εύρος δεν πρέπει να διαβάζεται σαν να μετρά ακριβώς τον ίδιο πληθυσμό. Οι συγκρίσεις χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη τόσο την ηλικία έναρξης όσο και τη δομή της υποχρεωτικής προσχολικής εκπαίδευσης σε κάθε χώρα.

Τι δείχνει η περιφερειακή εικόνα

Ο μέσος όρος της ΕΕ βρίσκεται μόλις 1,6 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον στόχο του 2030. Η περιφερειακή ανάλυση, όμως, δείχνει ότι η τελική απόσταση δεν είναι ίδια παντού. Οι πολιτικές για νέες θέσεις, οικονομική προσιτότητα, στελέχωση και προσβασιμότητα θα χρειαστεί να στοχεύουν ιδιαίτερα τις περιοχές που παραμένουν κάτω από το 85%.

Τα στοιχεία προέρχονται από την περιφερειακή έκδοση της Eurostat για το 2026 και ενδέχεται να αναθεωρούνται καθώς ενημερώνονται οι βάσεις δεδομένων.