Έρευνα: Οι προτάσεις προϊόντων από AI αλλάζουν όταν επαναλαμβάνεται η ίδια ερώτηση

Οι απαντήσεις ενός εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης σε ερωτήσεις τύπου «ποιο προϊόν να αγοράσω;» δεν είναι απαραίτητα σταθερές. Νέα εμπειρική μελέτη δείχνει ότι η ίδια εμπορική ερώτηση μπορεί να οδηγεί σε διαφορετικά προϊόντα, διαφορετικό ύφος σύστασης και διαφορετικές εμφανιζόμενες πηγές όταν επαναλαμβάνεται.

Οι ερευνητές δημιούργησαν το σύνολο ConsumerQ με 2.528 πραγματικά ερωτήματα εμπορικών συμβουλών και ανέλυσαν 1.536 απαντήσεις για φυσικά προϊόντα από καταναλωτικές διεπαφές και API των ChatGPT και Gemini, καθώς και από τα AI Overviews της Google.

Η διατύπωση «θα επέλεγα» δεν εμφανίζεται παντού το ίδιο

Στις απαντήσεις που περιείχαν πρόταση προϊόντος, η μελέτη κατέγραψε διατύπωση προτίμησης σε πρώτο πρόσωπο στο 79% των σχετικών απαντήσεων του ChatGPT, έναντι 7% για το Gemini και 2% για τα AI Overviews. Το εύρημα περιγράφει τη συμπεριφορά των συστημάτων στις συγκεκριμένες δοκιμές· δεν αποδεικνύει από μόνο του εμπορική μεροληψία ή πληρωμένη προώθηση.

Η ουσία για τον καταναλωτή είναι ότι ένα σίγουρο ύφος δεν ισοδυναμεί με σταθερό αποτέλεσμα. Η επανάληψη της ίδιας ερώτησης μπορεί να αλλάξει τη λίστα προτεινόμενων προϊόντων, γι’ αυτό μία απάντηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως οριστική κατάταξη αγοράς.

Οι πηγές αλλάζουν μαζί με την απάντηση

Οι ερευνητές βρήκαν μικρή επικάλυψη ανάμεσα στα domains που εμφάνιζαν οι διεπαφές ChatGPT και Gemini για το ίδιο ερώτημα: κατά μέσο όρο 5,4%. Στο 76,7% των συγκρίσεων δεν υπήρχε κανένα κοινό domain. Διαφορά καταγράφηκε επίσης ανάμεσα στις καταναλωτικές διεπαφές και στα αντίστοιχα API.

Αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος μιας μόνο απάντησης ή η μέτρηση αποκλειστικά μέσω API δεν περιγράφει αναγκαστικά τι βλέπει ο τελικός χρήστης. Γλώσσα, χώρα, χρόνος, λογαριασμός, έκδοση υπηρεσίας και επανάληψη του ίδιου prompt μπορούν να αποτελέσουν ξεχωριστές συνθήκες μέτρησης.

Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής

• Να επαναλαμβάνει την ερώτηση με σαφή κριτήρια, όπως τιμή, εγγύηση, διάρκεια ζωής και χρήση.
• Να ζητά συγκριτικό πίνακα και όχι μόνο μία «καλύτερη» επιλογή.
• Να ελέγχει τεχνικά χαρακτηριστικά, τιμή και διαθεσιμότητα στην επίσημη σελίδα του κατασκευαστή ή του πωλητή.
• Να συγκρίνει ανεξάρτητες δοκιμές και πολιτικές επιστροφών πριν από την αγορά.

Ένα preprint με σαφή όρια

Η εργασία είναι προδημοσίευση στο arXiv και δεν πρέπει να διαβαστεί ως τελική αξιολόγηση όλων των μοντέλων, χωρών ή κατηγοριών προϊόντων. Αποτυπώνει συγκεκριμένα συστήματα και συνθήκες σε συγκεκριμένο χρονικό σημείο. Η αξία της βρίσκεται κυρίως στη μεθοδολογική προειδοποίηση: οι εμπορικές συστάσεις από AI χρειάζονται επαναλαμβανόμενο έλεγχο και διαφάνεια πηγών.

Πηγή: Uberti-Bona Marin et al., arXiv:2609.18729, 16 Σεπτεμβρίου 2026.