El Niño 2026: μοντέλα προβλέπουν ασθενέστερη απορρόφηση άνθρακα από τη στεριά
Πρώιμη ανάλυση με 51 εποχικές προβλέψεις εκτιμά μείωση της καθαρής παραγωγικότητας των χερσαίων οικοσυστημάτων κατά περίπου 230 εκατ. τόνους στο β΄ εξάμηνο.
Το ισχυρό El Niño του 2026 ενδέχεται να περιορίσει την ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που απορροφούν τα χερσαία οικοσυστήματα στο δεύτερο εξάμηνο του έτους. Μια πρώιμη ερευνητική προσέγγιση, που υποστηρίζεται από την Πρωτοβουλία για την Κλιματική Αλλαγή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, επιχειρεί να εντοπίσει τις περιοχές όπου ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος πριν ολοκληρωθεί το φαινόμενο.
Η ανάλυση συνδυάζει εποχικές κλιματικές προβλέψεις, παγκόσμια μοντέλα επιφάνειας ξηράς, δορυφορικά αρχεία και μηχανική μάθηση. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η καθαρή βιολογική παραγωγικότητα των χερσαίων οικοσυστημάτων μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 230 εκατομμύρια τόνους από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο του 2026.
Γιατί το El Niño επηρεάζει τον κύκλο του άνθρακα
Το El Niño ξεκινά με μεταβολές στη θερμοκρασία και την κυκλοφορία του τροπικού Ειρηνικού, αλλά οι επιπτώσεις του εξαπλώνονται σε πολλές περιοχές. Υψηλότερες θερμοκρασίες και έλλειψη νερού μπορούν να περιορίσουν τη φωτοσύνθεση, άρα και την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από τη βλάστηση.
Την ίδια στιγμή, η αναπνοή των οικοσυστημάτων και οι πυρκαγιές μπορούν να απελευθερώσουν περισσότερο άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Η τελική ισορροπία εξαρτάται από το πού, πότε και με ποια ένταση θα εμφανιστούν οι θερμές και ξηρές συνθήκες.
Η ESA σημειώνει ότι στα τρία ισχυρότερα επεισόδια El Niño από το 1997–1998 και μετά, η χερσαία καταβόθρα άνθρακα είχε εξασθενήσει έως και 50%. Το ιστορικό αυτό δεν αποτελεί αυτομάτως πρόβλεψη για το 2026, επειδή κάθε επεισόδιο εξελίσσεται διαφορετικά.
Πώς δημιουργήθηκε η πρόβλεψη
Ο πυρήνας της μεθόδου είναι ένα σύνολο 51 εποχικών κλιματικών προβλέψεων από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων. Οι προβλέψεις τροφοδοτούν δύο παγκόσμια μοντέλα ξηράς, τα ORCHIDEE-MICT και JULES, για να προσομοιώσουν την απορρόφηση και την απελευθέρωση άνθρακα από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο.
Για να εκτιμηθούν οι εκπομπές από την καύση βλάστησης, η ερευνητική ομάδα πρόσθεσε προβλέψεις καμένης έκτασης που βασίζονται σε μηχανική μάθηση και μακροχρόνια δορυφορικά αρχεία. Έτσι, το πλαίσιο εξετάζει τόσο την πιθανή μείωση της απορρόφησης όσο και την πρόσθετη απελευθέρωση άνθρακα από φωτιές.
Νότια Αμερική και Νοτιοανατολική Ασία
Στα αποτελέσματα, η Νότια Αμερική εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο 44% της παγκόσμιας εξασθένησης της χερσαίας καταβόθρας από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο. Οι ισχυρότερες θερμές και ξηρές αποκλίσεις αναμένονται σε υγρά δάση της βορειοανατολικής Βραζιλίας και σε λιβαδικά οικοσυστήματα της κεντρικής χώρας.
Στη Νοτιοανατολική Ασία, τα μοντέλα δείχνουν αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών. Η καμένη έκταση ενδέχεται να είναι πέντε έως έξι φορές μεγαλύτερη από την περίοδο αναφοράς 2015–2026 σε ορισμένες ζώνες. Ινδονησία, Παπούα Νέα Γουινέα και Μαλαισία εμφανίζονται ως πιθανές εστίες εκπομπών, με περίπου 13 εκατομμύρια εκτάρια δασών και τυρφώνων υψηλού αποθέματος άνθρακα να βρίσκονται σε περιοχές κινδύνου.
Ο ρόλος των δορυφόρων
Διαφορετικές αποστολές προσφέρουν συμπληρωματικές μετρήσεις. Ο Sentinel-3 παρακολουθεί τη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, ο SMOS την αλατότητα του ωκεανού και την υγρασία του εδάφους, ενώ ο Sentinel-6 καταγράφει μεταβολές στη στάθμη της θάλασσας που συνδέονται με την ωκεάνια κυκλοφορία.
Οι εικόνες υψηλής ανάλυσης του Sentinel-2 χρησιμοποιούνται για τη χαρτογράφηση καμένων εκτάσεων και την παρακολούθηση της βλάστησης. Ο συνδυασμός ωκεάνιων και χερσαίων παρατηρήσεων βοηθά να παρακολουθείται πώς ένα φαινόμενο που ξεκινά στον Ειρηνικό επηρεάζει οικοσυστήματα πολύ μακριά από αυτόν.
Πρόβλεψη, όχι τελικό αποτέλεσμα
Η σχετική έρευνα βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση και τα αποτελέσματα βασίζονται σε μοντέλα και εποχικές προβλέψεις. Οι αριθμοί περιγράφουν πιθανό σενάριο, όχι ήδη μετρημένη τελική απώλεια άνθρακα.
Η αξία του πλαισίου είναι κυρίως έγκαιρη: μπορεί να κατευθύνει παρακολούθηση, πρόληψη πυρκαγιών και προστασία ευάλωτων οικοσυστημάτων προς τις περιοχές όπου ο κίνδυνος φαίνεται μεγαλύτερος. Οι προβλέψεις θα χρειαστεί να συγκριθούν με τις πραγματικές παρατηρήσεις καθώς εξελίσσεται το δεύτερο εξάμηνο.
